Het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) van de EU gaat een nieuwe fase in. Tot nu toe hoefden importeurs alleen de emissies te rapporteren die zijn ingebed in bepaalde koolstofintensieve goederen. Maar vanaf 1 januari 2026 verschuift het systeem van rapporteren naar betalen.

Centraal in deze verschuiving staan CBAM-certificaten: de valuta van compliance onder de nieuwe regels. Importeurs moeten deze certificaten kopen en inleveren om de ingebedde emissies van hun ingevoerde goederen te dekken.

Dit artikel legt precies uit wat CBAM-certificaten zijn, hoe je ze verkrijgt en wat je bedrijf nu kan doen om voorbereid te zijn. We behandelen de praktische stappen die middelgrote importeurs moeten nemen, van het bijhouden van emissies tot kostenprognoses, om klaar te zijn voor de definitieve fase van CBAM.

Wat is een CBAM-certificaat?

Een CBAM-certificaat is de eenheid die importeurs moeten kopen en inleveren om te voldoen aan de CBAM-verordening van de EU. Elk certificaat vertegenwoordigt één ton CO₂-equivalent aan emissies die zijn ingebed in de ingevoerde goederen.

Vanaf 2026 moeten importeurs van koolstofintensieve producten zoals cement, staal, aluminium, meststoffen, elektriciteit en waterstof de emissies van hun goederen afdekken met CBAM-certificaten.

Koolstoflekkage tegengaan

Het doel is een gelijk speelveld te creëren tussen EU-producenten die al betalen voor hun emissies via het EU Emissions Trading System (EU ETS) en buitenlandse producenten die niet dezelfde koolstofkosten dragen.

Zonder deze aanpassing bestaat het reële risico van koolstoflekkage, waarbij bedrijven de productie verplaatsen naar landen met minder strenge klimaatregels, wat de klimaatdoelstellingen van de EU ondermijnt.

‍

Volgens gegevens van het Europees Parlement is meer dan 20% van de totale CO₂-uitstoot van de EU afkomstig van goederen en diensten die buiten de EU worden geproduceerd maar er wel worden geconsumeerd.

Een mechanisme voor koolstofbetaling

De prijs van CBAM-certificaten weerspiegelt de wekelijkse gemiddelde prijs van EU ETS-rechten. Dit betekent dat de financiële impact op importeurs in de loop van de tijd kan variëren en voortdurende monitoring en prognoses vereist.

Zo was in mei 2025 de gemiddelde EU ETS-prijs ongeveer €70,38 per ton CO₂-equivalent. Als je goederen importeert met 1.000 ton ingebedde CO₂-emissies, moet je 1.000 CBAM-certificaten kopen, wat tegen de huidige prijzen neerkomt op ongeveer €70.380.

Beschouw CBAM-certificaten als een mechanisme voor koolstofbetaling. Terwijl de huidige overgangsfase zich alleen richt op rapportage, brengt de definitieve fase echte financiële en administratieve verplichtingen met zich mee. Begrijpen hoe certificaten werken is essentieel voor budgettering, leveranciersbeheer en compliance-planning.

Wanneer moet je CBAM-certificaten kopen?

Onder de huidige verordening gaat de definitieve fase van CBAM van start op 1 januari 2026. Vanaf die datum moeten importeurs van gedekte goederen in de EU de ingebedde emissies van hun producten monitoren en berekenen.

Belangrijke data:

• 1 januari 2026: Start van de definitieve fase; begin met het monitoren en berekenen van ingebedde emissies.
• 31 mei 2027: Deadline voor het indienen van de CBAM-aangifte over 2026 en het inleveren van certificaten, conform de huidige verordening.

Bedrijven moeten zich ruim voor 2026 voorbereiden door samen met leveranciers emissiegegevens te verzamelen en systemen in te richten om ingebedde koolstof nauwkeurig te berekenen en bij te houden.

De conclusie: CBAM-compliance brengt binnenkort echte kosten met zich mee, en bedrijven die nu beginnen met voorbereiden zijn beter in staat die kosten effectief te beheersen.

{{custom-cta}}

Hoe worden CBAM-certificaatprijzen bepaald?

CBAM-certificaatprijzen zijn niet vast. Ze zijn gekoppeld aan de wekelijkse gemiddelde prijs van EU ETS-rechten. Dat betekent dat de kosten van compliance stijgen of dalen met de koolstofmarkt.

Importeurs moeten de koolstofprijzen regelmatig volgen om kosten nauwkeurig te prognosticeren en budgetverrassingen te voorkomen. De EU publiceert wekelijks de gemiddelde ETS-prijs, die de prijs van CBAM-certificaten in die periode bepaalt.

Voorbeelden van koolstofprijssystemen buiten de EU

In sommige gevallen kunnen importeurs hun CBAM-verplichting verlagen als er al een koolstofprijs is betaald in het land van herkomst. Het betaalde bedrag kan worden afgetrokken van het aantal benodigde CBAM-certificaten. Dit geldt echter alleen voor landen met erkende koolstofprijssystemen. Bijvoorbeeld:

Geaccepteerd:

• Zwitsers ETS (formeel gekoppeld aan het EU ETS)
• Noorwegen, IJsland en Liechtenstein (niet-EU-landen die via de Europese Economische Ruimte rechtstreeks deelnemen aan het EU ETS)
  

Niet geaccepteerd:

• UK ETS – plannen voor een eigen CBAM in 2027)
• Chinees nationaal ETS – dekt momenteel alleen de energiesector en is niet van toepassing op industriële export, waardoor het niet in aanmerking komt voor CBAM-aftrek
• India – heeft geen landelijk koolstofprijsmechanisme dat voldoet aan de CBAM-criteria
• Turkije – is bezig een ETS op te zetten, maar dit is nog niet operationeel of gekoppeld aan het EU ETS

Hoe verkrijg en beheer je CBAM-certificaten?

Om CBAM-certificaten te kopen en te gebruiken, moeten bedrijven zich eerst registreren als geautoriseerde CBAM-aangever.

De Europese Commissie opende het CBAM-aangeversregister op 31 maart 2025, zodat bedrijven alvast kunnen beginnen met het autorisatieproces. Zonder deze status kun je geen toegang krijgen tot het CBAM-register of je verplichtingen onder het mechanisme nakomen.

Het proces verloopt als volgt:

1. Aanvragen via je nationale bevoegde autoriteit (NCA)

Elke EU-lidstaat heeft een eigen NCA die verantwoordelijk is voor het goedkeuren van CBAM-aangevers. Aanvragen moeten ruim voor de deadline van 2026 worden ingediend om vertragingen te voorkomen.

2. CBAM-account ontvangen en toegang tot het CBAM-register

Na autorisatie ontvangen bedrijven een CBAM-account in het EU-brede CBAM-register: een centraal platform voor het kopen, beheren en inleveren van certificaten.

3. Certificaten kopen via het register

Je kunt CBAM-certificaten rechtstreeks via het register kopen, tegen de wekelijkse prijs die de EU vaststelt op basis van het ETS-gemiddelde. Aankopen zijn beperkt tot wat je nodig hebt en moeten overeenkomen met de gerapporteerde emissies.

4. Certificaten jaarlijks inleveren op basis van gerapporteerde emissies

Elk jaar vóór 31 mei moeten importeurs CBAM-certificaten inleveren die gelijk zijn aan de geverifieerde ingebedde emissies van de invoer in het voorgaande jaar. Importeurs moeten ervoor zorgen dat het vereiste aantal CBAM-certificaten beschikbaar is op hun account in het nationale register.

Aan het einde van elk kwartaal moeten importeurs ook controleren of het aantal CBAM-certificaten op hun account overeenkomt met minimaal 80 procent van de ingebedde emissies van alle ingevoerde goederen sinds het begin van het kalenderjaar (zie artikel 19).

Houd er rekening mee dat CBAM-certificaten niet verhandelbaar en niet overdraagbaar zijn. Ze kunnen niet worden doorverkocht of gedeeld tussen entiteiten, in tegenstelling tot EU ETS-rechten, en elke importeur is individueel verantwoordelijk voor compliance.

Je certificaatverplichting voorspellen

Hoewel het kopen van CBAM-certificaten pas in 2026 begint, start het werk om kosten te prognosticeren en risico's te minimaliseren nu. De sleutel: nauwkeurige emissiegegevens, met name gedurende 2025.

Om budgetverrassingen te voorkomen, moeten importeurs beginnen met het inschatten van certificaatvolumes en -kosten op basis van de emissiegegevens die tijdens de overgangsfase zijn gerapporteerd. Dit betekent nauw samenwerken met leveranciers om regelmatig ingebedde emissiecijfers te verzamelen, in plaats van alles op het laatste moment bij elkaar te zoeken.

Het continu bijhouden van emissies biedt twee grote voordelen:

1. Het maakt geleidelijke kostenprognoses mogelijk, zodat je de emissieverplichting in de loop van de tijd in financiële plannen kunt opnemen.
2. Het geeft je bedrijf de mogelijkheid om emissies gedurende het jaar te monitoren en te verminderen, waardoor je uiteindelijke certificaatverplichting en kosten mogelijk lager uitvallen.

Bij Coolset geloven we dat de slimste stap nu is om een consistente emissiedataset op te bouwen en regelmatige leverancierscontacten te onderhouden. Dit maakt niet alleen de weg naar CBAM-compliance soepeler, maar versterkt ook je bredere duurzaamheidsrapportage.

Hoe eerder je begint met bijhouden, hoe beter je in staat bent om zowel emissies als kosten te beheersen wanneer de definitieve fase ingaat.

Ons platform helpt middelgrote importeurs emissiegegevens te prognosticeren, berekenen en beheren. Neem contact op om financiële verrassingen in 2026 te voorkomen.

{{cbam-calculator-injectable}}

Veelgestelde vragen over CBAM-certificaten

Hier zijn enkele van de meest gestelde vragen over CBAM-certificaten, met heldere antwoorden om je voor te bereiden.

Wie betaalt voor CBAM?

Importeurs die in de EU zijn gevestigd, zijn verantwoordelijk voor het kopen en inleveren van CBAM-certificaten. Kosten kunnen niet rechtstreeks worden doorberekend aan leveranciers buiten de EU, maar kunnen wel worden meegenomen in inkoopstrategieën.

Hoe verschillen CBAM-certificaten van EU ETS-rechten?

CBAM-certificaten zijn niet verhandelbaar en niet overdraagbaar. Ze kunnen alleen worden gebruikt door de geautoriseerde aangever die ze heeft gekocht. Dit verschilt van ETS-rechten, die kunnen worden verhandeld tussen entiteiten en markten.

Wat gebeurt er als ik niet genoeg certificaten inlever?

Als je niet genoeg CBAM-certificaten inlevert, ontvang je een verzoek van je bevoegde autoriteit om de aanvullende certificaten binnen één maand in te leveren (zie artikel 19).

Onjuiste of te late rapportage kan leiden tot boetes van €10 tot €50 per ton niet-gerapporteerde emissies tijdens de overgangsfase (2023-2025). Vanaf 2026 lopen de boetes op tot €100 per overtollige ton als je niet genoeg certificaten inlevert.

Alleen geautoriseerde aangevers mogen importeren. Niet-geregistreerde bedrijven kunnen te maken krijgen met strengere boetes of invoerbeperkingen.

Wie is verantwoordelijk voor de nauwkeurigheid van emissiegegevens?

Het importerende bedrijf is uiteindelijk verantwoordelijk voor de nauwkeurigheid en verifieerbaarheid van de onder CBAM gerapporteerde emissiegegevens, ook als deze afkomstig zijn van een leverancier. Daarom zijn een robuuste dataverzameling en actieve leveranciersbetrokkenheid essentieel.

Volgende stappen

Nu de definitieve fase van CBAM nadert, is het tijd om van rapporteren naar gereedheid te verschuiven. Hoewel het kopen van certificaten pas in 2026 begint, moet het voorbereidende werk ruim van tevoren plaatsvinden.

Dit zijn de prioriteiten voor importeurs:

• Registreer je tijdig als geautoriseerde CBAM-aangever om vertragingen te voorkomen
• Begin regelmatig emissiegegevens te verzamelen bij leveranciers, niet slechts één keer per jaar
• Maak een inschatting van je potentiële certificaatkosten op basis van gerapporteerde volumes en koolstofintensiteit
  

Hoe nauwkeuriger en consistenter je gegevens, hoe minder verrassingen je zult tegenkomen, zowel operationeel als financieel, wanneer het inleveren van certificaten verplicht wordt.

Coolset helpt middelgrote importeurs CBAM-gereed te worden met emissietracking, coördinatie van leveranciersgegevens en compliance-workflows. Vraag een demo aan om te zien hoe we je CBAM-compliance kunnen ondersteunen.